14 Kas 2026 21:56

İran Karşısındaki Yenilgi ve ABD'nin Güç Yanılsaması 

İran Karşısındaki Yenilgi ve ABD'nin Güç Yanılsaması 

ABD’nin İran’la savaşı, her şeyden önce Washington’un askeri gücünün sınırlarını gözler önüne serdi.

ABD’nin İran’la savaşı, her şeyden önce Washington’un askeri gücünün sınırlarını gözler önüne serdi; bu durum, savaş meydanındaki zaferin mutlaka siyasi ve stratejik hedeflere ulaşmak anlamına gelmediğini gösteren bir gerçektir. Aşırı taleplerini İran’a kabul ettirmede zorlanan Trump, şimdi ekonomik baskı ve kuşatma yöntemlerine başvurmaktadır.

Foreign Policy dergisi, ABD’nin gücü ve İran ile savaşın sonuçları üzerine yaptığı analizde şu değerlendirmede bulunuyor: “Amerika, kendisini askeri güçte mutlak üstünlüğe sahip olmanın yanı sıra, bu gücü istikrarlı siyasi düzenlere dönüştürme yeteneğine de sahip olduğunu varsaymaktadır; oysa gerçekte, bu iki yetkinliğin hiçbirine sahip değildir.” Bu ifade, ABD ile İran arasındaki son çatışmanın en önemli derslerinden biri olarak kabul edilebilir; zira bu çatışma, askeri güç ile siyasi iradeyi dayatma kapasitesi arasındaki uçurumu bir kez daha ortaya çıkarmıştır.

Donald Trump, ABD ve İsrail’in askeri üstünlüğünün güç dengesini kısa sürede değiştirebileceği ve Tahran’ı Washington’un taleplerini kabul etmeye zorlayabileceği düşüncesiyle İran ile karşı karşıya gelmişti. Ancak en gelişmiş askeri teçhizata, geniş çaplı yıkım gücüne ve karmaşık operasyonları yürütme kabiliyetine sahip olmak, asla istenilen siyasi sonuçlara ulaşmayı mümkün kılmaz.

Stratejik Hedeflere Ulaşmada Başarısızlık

ABD’nin performansını değerlendirirken asıl mesele, yalnızca İran’ın askeri altyapısına verilen zararın boyutu değildir; asıl mesele, Washington’un bu çatışma için belirlediği hedeflere ne ölçüde ulaştığıdır.

Trump yönetimi, operasyonların başlangıcında; İran’ın füze kapasitesini zayıflatmak, deniz gücü kabiliyetlerini yok etmek, İran’ın nükleer silah sahibi olmasını engellemek ve hatta ülkenin siyasi yapısını değiştirme zeminini hazırlamak gibi çok sayıda hedef öne sürmüştü.
Ancak İran’ın direnişinin sürmesi ve Tahran ile Washington arasındaki temel görüş ayrılıklarının devam etmesi, ABD’nin operasyonel üstünlüğünün İran’ı siyasi bir teslimiyete zorlayamadığını göstermektedir.

ABD Kongre Araştırma Servisi’nin Eylül 2026 tarihli raporu da bu gerçeğe dikkat çekerek; askeri çatışmanın yıpratıcı bir sürece dönüştüğünü ve Washington’un halen kısıtlı operasyonlara devam etmek, askeri eylemleri tırmandırmak veya bir anlaşma yoluna gitmek gibi zorlu seçeneklerle karşı karşıya olduğunu belirtmektedir. Diğer bir deyişle ABD, askeri üstünlüğe sahip olmasına rağmen, arzu ettiği siyasi çerçeveyi henüz İran’a dayatmayı başaramamıştır.

Askeri Güç Stratejik Maliyete Dönüştüğünde

Bu çatışmanın bir diğer önemli boyutu da ABD’nin sürdürmek için katlandığı maliyetlerdir. ABD Kongre Bütçe Ofisi’nin tahminlerine göre, ülkenin askeri operasyonlarının maliyeti 1 Ağustos 2026 itibarıyla yaklaşık 38 milyar dolara ulaşmıştır. Pentagon’ın, İran'a yönelik saldırılarla mühimmat stokunun azalması nedeniyle savunma sanayisi şirketlerinden silah üretimi ve teslimatını hızlandırmalarını istediği bildirildi.

Bu durum stratejik açıdan büyük önem taşımaktadır; zira ABD’nin askeri gücü yalnızca tek bir bölge ve tek bir kriz için tasarlanmamıştır. Washington aynı anda Avrupa, Doğu Asya ve Ortadoğu’da geniş kapsamlı güvenlik taahhütleriyle karşı karşıyadır. Dolayısıyla, bir cephede yoğun silah tüketimi ve askeri kapasitelerin yıpranması, ülkenin diğer bölgelerdeki olası krizleri yönetme kabiliyetini de etkileyebilir.
Öte yandan, çatışmanın ekonomik sonuçları da bölge sınırlarında kalmamıştır. Deniz trafiğindeki aksamalar ve enerji güvenliğine ilişkin artan endişeler, çatışmanın maliyetlerini küresel ekonomiye de yansıtmıştır.

Böyle bir ortamda ABD, stratejik bir çelişkiyle karşı karşıya kalmıştır: Hedeflerine ulaşmak için baskıyı artırmaya ihtiyaç duymaktadır, ancak askeri ve ekonomik baskının sürdürülmesi de Washington için yönetilmesi giderek zorlaşan maliyetler yaratmaktadır.

Askeri Saldırıdan Ekonomik Ablukaya Dönüş

Son günlerde yaşanan gelişmeler, bu durumun önemli bir göstergesidir. Reuters’ın 14 Kasım tarihli haberinde, konuyla ilgili bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı habere göre Trump, üst düzey danışmanlarına İran veya Yemenli Husilerin kışkırtıcı eylemlerde bulunmaması durumunda, şimdilik İran’a yönelik yeni saldırılardan kaçınabileceğini ifade etmiştir.
Rapor ayrıca, ABD yönetiminin deniz ablukasını ve ekonomik yaptırımları sürdürmeyi planlarken, askeri seçenekleri de masada tutmaya devam edeceğine vurgu yapmaktadır.

Bu yaklaşım değişikliğini, Washington’un başlangıçtaki hedeflerine ulaşmadaki zorluklar çerçevesinde analiz etmek gerekmektedir. Trump, dış ticareti sınırlayarak ve İran ekonomisi üzerinde artan maliyetler yaratarak, Tahran’ı mevcut tutumunu değiştirmeye zorlamaya çalışmaktadır.
Ancak ekonomik baskı, her zaman istenen siyasi sonucu doğurmaz. Uluslararası çatışmaların deneyimi, ekonomik zarar, siyasi davranış değişikliği ve stratejik teslimiyet arasında bir fark olduğunu göstermiştir. Bir ülkenin ekonomisine baskı uygulamak başka bir şey, siyasi yapısını diğer tarafın taleplerini kabul etmeye zorlamak ise bambaşka bir şeydir.

İran’la Savaştan Çıkarılacak Büyük Ders

Bugün İran dosyasında önem taşıyan mesele, yalnızca bir askeri operasyon döneminin sonucu değildir; burada ABD’nin gücünün niteliğine ilişkin daha derin bir soru gündeme gelmektedir.

Askeri güç, ancak açık, ulaşılabilir ve kalıcı siyasi hedefler ortaya koyabildiği ölçüde stratejik güce dönüşür. Aksi hâlde, büyük operasyonel başarılar bile ağır maliyetlere ve sınırlı siyasi kazanımlara yol açabilir.

ABD hâlâ geniş kapsamlı bir askeri kapasiteye sahiptir ve bu gerçeği göz ardı etmek mümkün değildir. İran da ekonomik baskılarla ve çatışmanın yol açtığı kayıplarla karşı karşıyadır. Bununla birlikte, ABD’nin başarısını ölçen kriter yalnızca İran’ın altyapısında meydana gelen yıkımın boyutu değildir; asıl ölçüt, Washington’un açıkladığı hedeflere ne ölçüde ulaşabildiğidir.

Bu açıdan bakıldığında, son dönemdeki çatışma ABD’li politika yapıcılara açık bir mesaj vermektedir: Yalnızca silah üstünlüğüne dayanarak bir ülkenin siyasi iradesi kırılamaz ve istenen düzen o ülkeye dayatılamaz. ABD’nin stratejik yenilgisi tam da burada,  askeri güç kapasitesi ile zafere ulaşma kapasitesi arasındaki mesafede şekillenmektedir.
 

News ID 1939776

Ekler

yorumunuz

You are replying to: .
  • captcha